Bana Bir Masal Anlat

Yukarı ve aşağı şehir olarak iki bölüm halinde planlanan kent mimarisinde ızgara sistemli yerleşim düzeni ile inşa edilen saraylar, büyük tapınaklar, sosyal ve kültürel yapılar yer alıyor. Yukarı şehirde kral ve komutanların ikamet yerleri, kral sarayları, Arsenaller ve büyük tapınaklar yer alıyor. Aşağı şehirde ise Demeter Tapınağı, Hera Tapınağı, Gymnasiumun, Aşağı Agora gibi halk için daha yalın bir anlayışta gelişen mimari yapılar var.

Yukarı şehirde, Roma İmparatorları Traian ve Hadrianus için inşa edilen Traianus Tapınağı (MS II.yy) ve tapınağın hemen güney yönünün alt terasında Hellenistik Dönemin 200 bin ciltlik kitap koleksiyonuna sahip ünlü Pergamon Kütüphanesi yer alıyor. Athena Tapınağı ile mimari bağı olan kütüphane; Bergamalılar tarafından yeni yazma aracı olarak parşömenin keşfedilmesi ile daha da zengin eser koleksiyonu sahip olmuştu.

Daha çok soyluların ve yöneticilerin yaşadığı kale görünümündeki bu bölüm tüm ovayı yüksekten izleyebilecek hâkim bir tepenin üzerine teraslar şeklinde kurulmuş. Kent üç ana bölüm olarak inşa edilmiş. Birinci bölümde kendi surları olan kalenin de bulunduğu soyluların yaşadığı dağın tepe kısmı; ikinci bölüm meyilli yamaçta yer alan yine sur duvarlarıyla çevrili Orta Kent ve üçüncü bölüm ise halkın yaşadığı Aşağı kent.

Akropol’ün girişinde sol tarafta Heroon yer alıyor. Eski Yunan’da yarı tanrı ya da bir kahraman adına yapılmış etrafı sütunlarla çevrili kutsal bir alan burası. Heroon’un kuzeyinde Hellenistik dönemden kalma bir dizi dükkândan oluşan uzun bir yapı bulunuyordu.

Bergama Akropol

Athena Tapınağı; kentin koruyucusu olduğuna inanılan akıl ve savaş tanrıçası Athena’ya adanmış. Athena, Pergamon şehrinin de koruyucu tanrısı olarak kabul ediliyor. Tiyatro terasının hemen üstünde yer alan tapınak şehrin en önemli ibadet sahası. Tapınağın tüm parçaları Berlin’e götürülerek orada birleştirilmiş. Bugün akropolde sadece temelleri yer alıyor. Athena Tapınağı’nın güneyindeki bir terasta Zeus Sunağı bulunuyor.

Zeus Sunağı Berlin

Zeus Sunağı; Hellenistik dönemin en güzel eserlerinden biri. Zeus Sunağı da maalesef Athena Tapınağı gibi Almanya’ya götürülerek ve Berlin’deki Pergamon Müzesi’nde sergileniyor. Akropol’de sunağın sadece temelleri görülüyor. 2. Eumenes’in Galatlara karşı kazandığı zaferi simgeleyen kabartmalarla süslü tapınak MÖ 197-159 arasında yapılmış. Kabartmaların boyu 2,5 metreyi uzunluğu ise 120 metreyi buluyor. 12 metre yüksekliğindeki sunağı çevreleyen 118 figür var. Tapınağın hemen arkasında dönemin en büyük kütüphanelerinden biri yer alıyor.

Bergama Kütüphanesi; Hellenistik dönemin bu en büyük kütüphanesinde parşömen kağıtlarına yazılmış 200 bin adet el yazması eser yer alıyordu. Dönemin diğer büyük kütüphanesi İskenderiye rakip olarak ülkenin en güçlü kralı 2. Eumanes tarafından 4 büyük salon olarak yaptırılmış. İskenderiye giderek büyüyen rakibi için papirüs sağlamayı bırakınca, Bergamalılar hayvan derisinden yapılma parşömeni keşfediyor. Kütüphane, Roma İmparatorluğu döneminde İmparator Markus Antonyus tarafından Mısır Kraliçesi Cleopatra’ya armağan edilmiş.

Yukarı Agora; Zeus Sunağının hemen güneyinde siyasi konuların konuşulduğu yukarı Agora, etrafı surlarla çevrelenen Agora’da toplanan halk siyaset ve ticaretle ilgili konuları yönetimle konuşup, tartışır; alış-veriş yapardı. Agora’nın Kuzey batısında “Agora Tapınağı” bulunur.

Bergama Tiyatrosu

Pergamon Tiyatrosu; Akropol’ün batı yamacında, Hellenistik Dönem’de inşa edilmiş ve 10.000 kişilik kapasiteli, sabit olmayan ahşap sahne konstrüksiyonu olan Pergamon tiyatrosu yer alıyor. Tiyatronun sökülüp takılabilen ahşap sahnesi ne yazık ki bugüne ulaşamamış. Tiyatro terasının kuzeyinde ise tiyatro ile mimari ve anlam bütünlüğüne sahip şarap tanrısı Dionysos’a adanmış tapınak yer alıyor. Tiyatronun güney batısında Zeus ve Athena’ya adanan Zeus sunağı yer alıyor.

Dionysos Tapınağı; Antik Yunan’da şarap ve eğlence tanrısı Dionysos’a adanmış. Zeus’un oğlu Dionysos adına yapılan dini törenler bugünkü tiyatronun temellerinin atılmasını sağlamış. İlk yapılışında andezit taşından olan tapınak Roma döneminde bütünüyle mermerle kaplanmış. Günümüze sunağı ile birlikte çok iyi korunarak gelebilen Dionysos Tapınağı kentin diğer tarihi eserleri gibi Berlin’deki müzede sergileniyor.

Bergama Antik Kenti Nerede

Trojan Tapınağı; İmparator Hadrianus, ölen imparator Traianus’un küllerini Roma’ya götürdüğünde, onun için törenler düzenlemiş ve onu tanrılaştırmış. 125 yılı civarında Bergama’ya geldiğinde de selefi için burada bir tapınak inşa ettirmiş ve bu tapınakta iki imparatora tapınılmasını sağlamış. Tapınağın içinde bulunan ve şu anda Berlin Müzesi’nde sergilenen kolosal mermer heykellerinin başları bu iki imparatora ait. Tapınağın yıkılan sütunları sonradan Alman arkeologlar tarafından restore edilerek ayağa kaldırılmış.